Çölyak Nedir? Çölyak Hastalığı ve Tarihçesi

Çölyak Nedir? Çölyak Hastalığı ve Tarihçesi

Çölyak Nedir? Çölyak Hastalığı ve Tarihçesi

Çölyak nedir: Gluten proteinine karşı ince bağırsağın ortaya çıkardığı reaksiyon sonucunda oluşan hastalığa çölyak adı verilir. Günümüzde önemli bir sindirim problemi olarak bilinen çölyak hastalığının kesin tedavisi bulunmamaktadır. Bu nedenle yaşam boyu glutensiz diyet uygulanır. İnsanlardaki bağışıklık veya sindirim sisteminin aşırı gluten proteinine maruz kalmasıyla beraber ortaya çıkan bu hastalığın tarihçesi de merak edilmektedir.

Çölyak Tarihçesi

Çölyak ile ilgili yapılan pek çok araştırma, insanlık tarihinde tarıma geçiş süreciyle beraber bu hastalığın ortaya çıktığını göstermiştir. Tarihi devirlerde sürekli tüketilen buğdayın neden olduğu düşünülen çölyak bu şekilde nesilden nesile geçmiş ve günümüze kadar gelmiştir. Sindirim sisteminin gluteni rahat bir şekilde sindirememesinden kaynaklı olarak ortaya çıkan bu hastalığın birtakım belirtileri de bulunmaktadır. Bunlar;

  • Kasılma
  • Kronik yorgunluk
  • Şiddetli baş ağrısı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • İshal
  • Şişkinlik
  • Kabızlık şeklinde sıralanabilir.

Milattan sonra 200’lü yıllara dayandırılan bu hastalığın aslında insanların o dönemlerde sürekli buğday tüketmesinden kaynaklı olduğu düşünülmektedir. Tarıma dayalı toplumlarda toğraya ekilen buğdaydan elde edilen gıdalar sıkça tüketilirken bu durumun çölyak hastalığına neden olduğu elbette o gün ki koşullarda bilinememiştir. Ancak buğday ile beraber yulaf ve arpanın da tüketilmeye başlanması, çölyak hastalığını ortaya çıkarmış ve genetik olarak günümüze kadar taşımıştır.

İlk Çölyak Vakası Kaç Yılında Görülmüştür?

Çölyak nedir araştırması yapılırken tarihteki ilk vakaların milattan sonraki 200’lü yıllarda görüldüğü tahmin edilmektedir. Ancak bugüne kadar tanısı konulan ve yazılı olarak bildirilen ilk vaka 1888 yılına aittir. Doktor Samuel Gee’nin kayıtlara geçirdiği ilk vakadan sonra yine Gee tarafından başlatılan diyet uygulamaları geçerli kabul edilmiştir.

Günümüze Kadar Çölyak Çalışmaları

Çölyak hastalığıyla ilgili yapılan ilk araştırmalar 1890’lı yıllarda başlamıştır. Ancak 1950 yılında Wim Dicke’in yaptığı gözlemlerin ardından gün içindeki öğünlerden buğday, yulaf, arpa ve çavdarın çıkarılması durumunda vücuttaki ödemler atılmaya başlanmıştır. Bu gözlemlerle beraber vücudun rahat bir metabolizmaya kavuştuğu da yine Dicke tarafından tespit edilmiştir.

Devam eden çalışmalar 1968 yılında ilk çölyak derneğinin kurulmasını sağlamıştır. İngiltere’de açılan dernek günümüze kadar hızla artmış ve insanların gluten proteini ve çölyak hakkında bilgi sahibi olması sağlanmıştır. Hali hazırda ülkemizde de çok sayıda çölyak derneğinin olduğu unutulmamalıdır.

9 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir